Nog steeds sturen Twitteraars wanhopige boodschappen vanuit Iran. De strijd woedt namelijk niet alleen in de straten van Teheran, maar ook op de digitale snelweg. Het regime doet er alles aan om die online-revolutie de kop in te drukken. Dat zal niet lukken.

‘I am from Iran. Inside Iran. Can anyone tell me how to secure my privacy, surfing the web. Please?’ Het is een noodkreet op het forum van een Amerikaanse website over internetbeveiliging. Hij komt van een internetter die alleen bekend is onder de naam Bar. Zijn reactie staat onder een artikel over Deep Packet Inspection (DPI) dat onder meer wordt aangeboden door het westerse joint venturebedrijf Nokia Siemens Networks; het is een manier om berichtgeving op internet te scannen en te controleren. Resultaat: degene die DPI gebruikt kan onderschepte berichten controleren op type, inhoud, surfgedrag en via welke netwerken het bericht verzonden is. Het is het nieuwste wapen in Irans oorlog tegen de digitale revolutie.

Het regime kreeg via internet een flinke tik door de gewelddadige dood van het tienermeisje Neda. Die komt net terug van muziekles en denkt aan te kunnen sluiten bij een betoging tegen de verkiezingsuitslag. Want hoe het gegaan is bij die verkiezingen, daar is ze het toch echt niet mee eens. Samen met honderdduizenden anderen, die allemaal boos zijn dat de zittende president Mahmoud Ahmadinejad claimt de Iraanse verkiezingen te hebben gewonnen in plaats van hun kandidaat, ex-premier Mousavi. De Iraanse Nationale Garde heeft er moeite mee de menigte in bedwang te houden. Plots klinkt een knal. Paniek! In het publiek filmt een andere Iraniër de betoging met zijn mobiele telefoon, slechts enkele meters achter Neda. Ze wankelt en valt. Haar ogen draaien weg in de kassen. Ze hoest nog wat bloed op dat langs haar wangen loopt. Dan is ze dood, door een kogel in het hart.

Journalisten zijn er nauwelijks bij de betoging. De buitenlandse media zijn sinds de betogingen begonnen het land uitgezet en de Iraanse media worden óf gecensureerd óf opgedoekt. Dankzij de oplettende burger die met de telefoon filmde, vlogen de beelden van de dood van Neda binnen no time de wereld over. De video van Neda is slechts een van de vele voorbeelden. Op videosite YouTube zijn nog veel meer verontrustende beelden te zien. Betogers die regeringsgebouwen bekogelen met stenen worden neergemaaid door geweervuur.

Die negatieve berichten houdt Iran het liefst uit het zicht. Dat lukt deels. De regering eist van buitenlandse journalisten dat ze het land verlaten en vooral niet meer terugkomen. Voor de Iraanse media is censuur het sleutelwoord. En de journalisten van de weinige kranten die nog actief zijn maar zich niet aan de regels van de Iraanse overheid houden, worden gewoon opgepakt. Zoals onlangs de voltallige redactie van de oppositiekrant Kalemeh Sabz. Gevolg: Iraniërs zijn meer en meer afhankelijk van de berichten op internet.

5 miljoen sites geblokkeerd
Deep Packet Inspection klinkt als een wondermiddel voor het regime van de Ahmadinejad. Lastige internetters die hun verslagen en meningen verkondigen aan de wereld? Hop, slotje erop. Of nog beter: een busje huurlingen erop af. Voor Iran is het aan banden proberen te leggen van internetgebruik niets nieuws. De regering houdt al jaren de vinger aan de pols als het gaat om welke berichten de buitenwereld in geslingerd worden. De afgelopen jaren blokkeerde de regering al meer dan 5 miljoen websites! Die waren volgens het regime allemaal moreel verwerpelijk of antisociaal. Iraanse internetters zeggen dat het vooral gaat om onafhankelijke nieuwssites en sociale netwerken. Democratiewaakhond Freedom House bestempelde de regering van Iran al als een van de vier meest internetonvriendelijke regimes in de wereld. Bloggers die schrijven over zaken die de regering niet aanstaan, worden gearresteerd en in de cel gegooid. Het overkwam onder andere Esmail Jafari die vijf jaar celstraf aan zijn broek kreeg voor het schrijven op zijn weblog Rah Mardom (Stem van het Volk). Het gewraakte artikel in kwestie: een bericht over een protestactie van twintig ontslagen fabriekswerkers in havenstad Bushehr.

Wie denkt dat hij op internet anoniem is, kan zich flink vergissen. Internet ís niet anoniem. Tenminste niet als je daar geen extra maatregelen toe treft. Iedereen die verbonden is met het world wide web heeft een IP-adres, dat is een reeks cijfers dat aangeeft waar welke internetverbinding zich bevindt. Al die adressen staan geregistreerd, net zoals fysieke adressen geregistreerd staan in een kadaster of gemeentelijke administratie. Wie iets online plaatst, is terug te vinden. Internetters die anoniem willen blijven, verstoppen zich achter een zogenaamde proxy-server, simpel gezegd: een masker. Wie gebruik maakt van een proxy, logt in en laat zijn IP-adres opvangen door een server. Surft de internetter daarna verder, dan krijgen de sites die bezocht worden het valse IP-adres van de proxy-server. Dus stel dat Revu een proxy-server in het leven roept en een Iraniër surft via onze proxy naar voor hem verboden sites, dan krijgt de Iraniër de site te zien, maar denkt de site dat Revu op bezoek is.

Klinkt moeilijk, maar is het niet. Nederlandse internetters kunnen bijvoorbeeld al zo’n proxy leren gebruiken op sites als Anoniemsurfen.nl. Het grote nadeel is wel dat internetten via een proxy-server een stuk trager gaat dan normaal. Een groep Nederlandse studenten en academici zette het project I Proxy Iran op en vragen bedrijven om hun computers tijdens de rustigere zomerperiode in te stellen als proxy-servers. De insteek: hoe meer proxy’s, hoe beter. Het Iraanse regime kan sites als YouTube, Facebook en berichtenservice Twitter blokkeren en heeft dat inmiddels ook al gedaan, maar de sites zijn via proxy’s nog gewoon te bereiken.

Uit de virtuele lucht
Dus veilig internetten vanuit Iran kan wel? Niet helemaal. Volgens de geruchtenmolen maakt de Iraanse regering gebruik van een relatief nieuwe technologie om vervelende internetberichten op te sporen, terwijl ze geplaatst worden. De regering van president Ahmadinejad gebruikt volgens onderzoekers een vorm van het eerder genoemde Deep Packet Inspection. Alle data die we via internet versturen, wordt verzonden in minuscuul kleine stukjes. Deze minipakketten reizen over de digitale snelweg en worden bij de ontvanger weer in elkaar gezet. Daarvoor kent ieder pakketje een zogenaamde header; een stukje code waarin verteld wordt bij welk bestand het pakket hoort en waar het onderdeel van is. Zie het als een pakketsticker bij een postorderbedrijf.
Headers kunnen gecontroleerd worden. Maar als ze via een proxy-omweg binnenkomen, liegen ze over de inhoud van het pakket. Maar DPI gaat dieper. ‘Het systeem kijkt naar de inhoud van het pakket,’ beaamt Milton Mueller, professor verbonden aan de Technische Uuniversiteit Delft en DPI-onderzoeker. ‘Het systeem gaat op zoek naar patronen die vooraf ingevoerd worden. Het systeem achterhaalt bijvoorbeeld de signatuur van een virus en vernietigt het pakket voordat het aankomt bij de ontvanger.’ Zo kan het systeem volgens de Amerikaan bijvoorbeeld een pakket analyseren en zo zien dat het gaat om een zogenaamde voice over internet protocol (VoiP)-applicatie, zoals een telefoongesprek via internet, met bijvoorbeeld het programma Skype.
Toch is DPI ontwikkeld met een nobele gedachte. Het systeem kan internetgedrag analyseren en daardoor beslissen welke internetacties (zoals video bekijken, e-mail versturen of bellen) het vaakst gebruikt worden door de gebruiker. Belt een gebruiker veel via internet, maar wil hij tegelijk iets downloaden, dan regelt DPI dat het bellen in dit geval voorrang heeft. Daar heeft de gebruiker schijnbaar het meeste interesse in.

Degenen die het DPI-systeem beheren, kan bepalen wat er doorkomt en wat niet. Zij beslissen op welke coderegels, de zogenaamde rule-lists, gecontroleerd wordt. ‘DPI hoeft niet per se een enorme impact op de privacy te hebben,’ aldus Mueller. ‘Dat ligt echt totaal aan de gebruiker. Zij bepalen hoe ze het willen gebruiken. Maar je moet het ook niet uit zijn context trekken. Het is geen almachtige spionagetechnologie die autoriteiten precies vertelt wat iedereen op welk moment van de dag aan het doen is.’ Maar wil de Iraanse regering bijvoorbeeld internetvideo of –telefonie lamleggen, dan kan dat met DPI. Het systeem signaleert het type internetverkeer – bijvoorbeeld video – en schiet de pakketten gewoon uit de virtuele lucht.

Wint Iran de cyberwar zo? Nee, volgens Mueller. Er is nog een uitweg. Berichten die versleuteld zijn, zijn veel lastiger op te pikken. Dergelijke pakketten worden nog een keer extra gecodeerd en alleen ontvangende computers met dezelfde sleutel kunnen het bericht ontcijferen. Een soort geheimschrift. Maar dat is weer iets voor de echte whizzkids.

Only coup can help
‘From inside. Only military coup can help us.’ Berichten zoals deze sijpelen ook nu nog steeds naar buiten, vooral via berichtenservice Twitter. Ze geven een beeld van wanhoop, maar laten ook zien dat Iran de oorlog tegen de digitale revolutie nog niet gewonnen heeft. Helaas is internet in het land vaak nodeloos traag. ‘We denken dat de overheid de bandbreedte heeft bijgesneden, zodat er minder data door kunnen,’ aldus Mueller. In andere woorden: de pijp staat open, maar is heel nauw. Nog zo’n poging om de digitale Iraniërs tegen te werken. Maar zolang die nauwe pijp openstaat, wint het regime in Iran het digitale gevecht niet. Of het moet, net als Birma in 2007 deed, helemaal de stekker eruit trekken.


Kader: Treurige tweets uit Teheran
- ‘We will not be silenced we will fight for freedom and support all who disire freedom.’ (http://twitter.com/anonymousiniran)
- ‘My mother was taken last night, I was told they beat her with everything they had, my god please help us.’ (http://twitter.com/pleasesaveiran)
- ‘They pull away the dead into trucks! No human can do this - we beg Allah for save us.’ (http://twitter.com/persiankiwi)
- ‘Last night while I was doing my delayed tasks I heard ppl screaming @ their roofs ‘Down with Dictator’ and ’Allaho Akbar’. (http://twitter.com/azarnoush)
- ‘I've seen fascism today. Full gear riot police, para-military forces with UZIs, 12yrs childs with e-battons and sprays.’ (http://twitter.com/jadi)
- ‘I see police coming, black vans and motorcycles everywhere. I have to move.’ (http://twitter.com/pleasesaveiran)
- ‘We must go - dont know when we can get internet - they take 1 of us, they will torture and get names - now we must move fast.’ (http://twitter.com/persiankiwi)
- ‘Disgusting!! #Neda’s dad forced to say protesters, not regime, killed his daughter.’ (http://twitter.com/bta_f)
- ‘There is a man the police are looking for, he has 3 ballot boxes, stolen before they could be burned!’ (http://twitter.com/pleasesaveiran)
- ‘Are you proud of the fact that you are Persian?! Seriously I'm not!’ (http://twitter.com/fafamx)